Katılma Payı Alacağı Nedir
Katılma Payı Alacağı Nedir?
Katılma payı alacağı, eşlerin edinilmiş mallara katılma rejiminin sona ermesiyle birlikte, bir eşin diğer eşin malvarlığına yaptığı katkının parasını talep etme hakkıdır.
Boşanma, ölüm ya da mal rejiminin başka bir sebeple sona ermesi halinde gündeme gelir.
Bu alacak türü, evlilik birliği içinde edinilen malların paylaşımında hakkaniyeti sağlamayı amaçlar.
Yani, bir eşin emeği veya maddi katkısı ile edinilen bir mal, diğer eşin adına kayıtlı olsa bile katılma payı alacağı sayesinde paylaşılabilir.
Hukuki Dayanak
Katılma payı alacağının yasal temeli, Türk Medeni Kanunu’nun 218 ila 241. maddeleri arasındadır.
-
TMK m. 219: Edinilmiş malların neler olduğunu sayar.
-
TMK m. 236: Eşlerden her birinin diğer eşin edinilmiş mallarına katılma alacağı olduğunu belirtir.
-
TMK m. 235: Mal rejiminin sona ermesiyle her eş, diğerine ait edinilmiş malların artık değerinin yarısı üzerinde hak sahibi olur.
Bu hükümler, evlilik süresince ortak emek ve katkının adil şekilde paylaşılmasını güvence altına alır.
Katılma Payı Alacağı Hangi Malları Kapsar?
Evlilik süresince edinilen mallar, kural olarak “edinilmiş mal” sayılır.
Bu mallar arasında şunlar yer alır:
-
Çalışma karşılığı edinilen maaş, prim, ikramiye, tazminat,
-
Evlilik süresince alınan taşınmazlar, araçlar, altın veya ziynet eşyaları,
-
Birikimler ve mevduat hesapları,
-
Sosyal güvenlik veya emeklilik ödemeleri.
Buna karşın, kişisel mallar (örneğin miras veya bağış yoluyla kazanılanlar) katılma payı alacağına dahil edilmez.
Katılma Payı Alacağı Nasıl Hesaplanır?
Katılma payı alacağı, iki aşamada belirlenir:
-
Mal rejiminin sona erdiği tarih tespit edilir.
Bu tarih, genellikle boşanma davasının açıldığı gündür. -
Malın edinilmiş kısım değeri hesaplanır.
Eşin diğer eşin malına yaptığı katkı oranı, malın bugünkü değeri üzerinden belirlenir.
Elde edilen artık değerin yarısı, katılma payı alacağı olarak talep edilir.
Örnek:
Evlilik süresince eşlerden biri adına 2.000.000 TL değerinde bir ev alınmış ve bu evin alımında diğer eşin 500.000 TL katkısı varsa; mal rejimi sona erdiğinde bu eş, katkı oranına göre katılma payı alacağı talep edebilir.
Katılma Payı Alacağı Davası Nasıl Açılır?
-
Görevli Mahkeme: Aile Mahkemeleri.
-
Yetkili Mahkeme: Davalı eşin yerleşim yeri mahkemesi.
-
Zamanaşımı Süresi: Mal rejiminin sona erdiği tarihten itibaren 10 yıldır.
Dava dilekçesinde, malın edinilme tarihi, katkı miktarı ve malın bugünkü değeri açıkça belirtilmeli; tapu kayıtları, banka dekontları, maaş bordroları, fatura ve tanık beyanları delil olarak sunulmalıdır.
Katılma Payı Alacağı ile Değer Artış Payı Arasındaki Fark
Katılma payı alacağı ile değer artış payı alacağı sıklıkla karıştırılır:
-
Katılma payı alacağı, edinilmiş malların artık değerinin yarısını konu alır.
-
Değer artış payı alacağı ise bir eşin diğer eşin kişisel malına yaptığı katkıdan kaynaklanır.
Yani katılma payı “ortak mal rejiminden”, değer artış payı ise “katkıdan” doğar.
Uygulamada Katılma Payı Alacağına İlişkin Örnek Durumlar
-
Evlilik süresince alınan konutun kredisi her iki eşin maaşından ödendiyse, boşanma halinde katkı yapan eş katılma payı alacağı isteyebilir.
-
Bir eşin adına alınan otomobil, diğer eşin birikimiyle alınmışsa bu durumda da katılma payı alacağı doğar.
-
Bir evlilikte taraflardan biri ev hanımı olup gelir elde etmese dahi, ev içi emeği ve katkısı nedeniyle katılma payı alacağı hakkına sahiptir.
Sonuç
Katılma payı alacağı, evlilik süresince edinilen malların adil paylaşımını sağlamaya yönelik önemli bir yasal mekanizmadır.
Boşanma sonrası, tarafların ekonomik dengesinin korunması açısından büyük öneme sahiptir.
Ancak katkı oranlarının doğru hesaplanması, mal değerinin tespiti ve delillerin toplanması teknik bir süreçtir.
Bu nedenle mal rejimi ve aile hukuku alanında deneyimli bir avukattan profesyonel hukuki destek alınması, hak kayıplarını önleyecektir.
